دفاتر قانونی در کشور

دفتر روزنامه ريز گردش رويداد هاي مالي طي اسناد را به عهده دارد.

براساس ماده 7 قانون تجارت ايران، «دفتر روزنامه دفتري است که تاجر بايد همه روزه مطالبات، ديون و دادوستد تجارتي و معاملات راجع به اوراق تجارتي و به طور کلي جميع واردات و صادرات تجارتي خود را به هر اسم و رسمي که باشد و وجوهي را که براي مخارج شخصي خود برداشت مي‌کند در آن ثبت نمايد.

دفتر روزنامه دفتري است که اشخاص حقوقي يا حقيقي کليه عمليات مالي و پولي خود را اعم از خريد و فروش و ديون و مطالبات و ظهرنويسي و هر گونه فعاليتي که ايجاد دين يا طلب کند و نيز عمليات محاسباتي را به تاريخ وقوع و ساير عمليات را که طبق اصول حسابداري و عرف متداول دفترداري در پايان دوره مالي براي تنظيم حساب سود و زيان و ترازنامه لازم است بلااستثناء به ترتيب تاريخ وقوع در آن ثبت کنند.

انواع دفتر روزنامه

دفتر روزنامه عمومي:

دفتر روزنامه عمومي ساده ترين نوع دفتر روزنامه است .اين دفتر در واقع دفتر ثبت عمليات روزانه موسسه است.

دفتر روزنامه اختصاصي:

در آن فقط يك نوع خاص از معاملات و عمليات مالي ثبت مي گردد. مانند دفتر روزنامه فروش دفتر روزنامه دريافت هاي نقدي دفتر روزنامه پرداخت هاي نقدي دفتر روزنامه خريد.

دفاتر قانوني -دفتر کل

دفتر کل بخشي از سيستم حسابداري است که جهت تهيه صورتهاي مالي و ترازنامه بوجود آمده است.

ماده 8 ق.ت در تعريف دفتر کل مي گويد : دفتر کل دفتري است که تاجر بايد کليه معاملات را لااقل هفته اي يک مرتبه از دفتر روزنامه استخراج و انواع مختلفه آن را تشخيص و جدا کرده، هر نوعي را در صفحه مخصوصي در آن دفتر، به طور خلاصه ثبت کند.

 دفتر دارايي

تاجر بايد در انتهاي هر سال بداند که دارائي او تا چه اندازه‌است و در جريان سال گذشته چه مقدار سود يا زيان داشته .

تاجر بايد هر سال از تمام دارايي ها منقول و غير منقول بدهي و ديون مطالبات  سالهاي گذشته را تفکيک شده  کامل و به ترتيب در دفتر دارايي  ثبت و امضا نمايد.

بنابراين قانون تجارت تنظيم دفتر دارائي را تا 15 فروردين هر سال نسبت به سال قبل الزامي دانسته‌است.

براساس ماده 9 ق.ت دفتر دارايي دفتري است که تاجر بايد هر سال صورت جامعي از کليه دارايي منقول و غيرمنقول و ديون و مطالبات سال گذشته خود را به ريز ترتيب داده در آن دفتر ثبت و امضاء نمايد و اين کار بايد تا پانزدهم فروردين سال بعد انجام پذيرد.

دفتر کپيه

دفتر کپيه دفتري است که تاجر بايد کليه مراسلات و مخابرات و صورتحساب‌هاي صادره خود را در آن به ترتيب تاريخ ثبت نمايد.

مي توان گفت دفتر کپيه نظام بايگاني تاجر مي باشد. دفتر کپيه به اين صورت امروزه ديگر مورد استفاده نيست و تجار به جاي آن از دفتر انديکاتور ( نامه نما ) استفاده مي کنند.

دفتر ثبت تجاري:

قانون تجارت در ماده ي 16 مقرر داشته در نقاطي که وزارت دادگستري مقتضي دانسته و دفتر ثبت تجارتي تاسيس کند،کليه ي اشخاصي که در آن نقاط به شغل تجارتي اشتغال دارند اعم از ايراني و خارجي به استثناء کسبه جزء بايد در مدت مقرر اسم خود را به ثبت به رسانند.

در آيين‌نامه دفتر ثبت تجارتي براي ثبت صحيح نام تجار مقررات خاصي پيش بيني شده است.

به موجب ماده 4 آيين‌نامه بازرگانان‌ و بنگاه‌هاي‌ بازرگاني‌ و شرکت‌هاي‌ تجاري که‌ پس‌ از مدت‌ سه ماه از تاريخ نشر آگهي به‌ شغل‌ بازرگاني‌ اشتغال‌ ورزيده‌ يا تأسيس‌ مي‌شوند در ظرف‌ يک‌ ماه‌ از تاريخ‌ شروع‌ به‌ کار يا تأسيس‌ مکلف‌ به تسليم اظهارنامه ميباشد.